فتح سومنات... "عسجدی"

تا شاه خسروان، سفر سومنات کرد

کردار خویشتن را علم معجزات کرد

آثار روشنِ ملکانِ گذشته را

نزدیک بِخْردان، همه از مشکلات کرد

بزدود [ز] اهل کفر، جهان را به اهل دین

شکر و دعای خویشتن از واجبات کرد

هر لشکری که بود چو پروین ز انبوهی

از هم جدا فکند و چو نعش بنات کرد

چندان بکشت برهمنان را به سومنات

تا سومنات را به لقب مومنات کرد

سلطان یمین دولت و عالی نظام دین

کز عدل و علم،‌ دولت و دین را ادات کرد

محمود شهریار کریم، آنکه ملک را

بنیاد بر محامد [و] بر مکرمات کرد

ایزد فزود دولت او را ثبات،‌ ازانک

بر قولهای خویش [...][1] کرد

دینْ احمدی و دولتْ محمودی، این دو چیز

یزدان ز جملة ابد و باقیات کرد

از باقیات بِهْ چه بُوَد کافریدگار

مر باقیات را تبع صالحات کرد

شطرنج ملک باخت ملک با هزار شاه

هر شاه را به نوع دگر شاهمات کرد

هر مهتری، هنر به سپه کرد روز جنگ

او هر هنر که کرد، به نفس و به ذات کرد

بس کو به آب جیحون خوابی نکرد رفت

خوابی دگر تمام به آب بنات[؟] کرد

بس گاه غزو او، شب یلدا دواج را

ایزد به نور، چون شب قدر و برات کرد

هرگز به خشم خویش نزد بانگ بر ضعیف

ور زد، علاج آن به عطا و هبات کرد

هرگز نکرد چیره‌ دلی، او به خون کس

ور کرد، عدل کرد و به قول ثقات کرد

بر دادن صلات کتابی به نزد[؟] شاه

چون بانک بوحنیفه کتاب صلات کرد[؟]

آن گاه چون صلاة و زکوة اندر آن کتاب

بر خویشتن فریضه، عطا و صلاة کرد[2]

اشعار و رباعیات... "عنصری"

سر زلف مشکین جانان من

مرا کشت و پیچید بر جان من

ایا ترک سیمین تن سنگدل

هویدا به تو راز پنهان من

به فرمان منم باش تا برخوری

تو را بد نیاید ز فرمان من

نگردم من ز پیمان تو من به دل

مگر دان تو دل را ز پیمان من

**************************

گفتم:صنما دلم تو را جویان است

گفتا:که لبم درد تو را درمان است

گفتم:که همیشه از منت هجران است

گفتا:که پری ز آدمیان پنهان است

 **************************

چون مهره به روی تخته نردیم همه

گاهی جمعیم و گاه فردیم همه

سرگشته ی چرخ لاجوردیم همه

تا در نگیرد در نوردیم همه

باد نوروزی... "عنصری"

باد نوروزی همی در بوستان بتگر شود

تا زصنعش هر درختی لعبتی دیگر شود

باغ همچون کلبه بزاز پردیبا شود

راغ همچون طبله عطار پرعنبر شود

روی بند هر زمینی حله چینی شود

گوشوار هر درختی رشته گوهر شود

چون حجابی لعبتان خورشید را بینی به ناز

گه برون آید زمیغ و گه به میغ اندر شود

افسر سیمین فرو گیرد زسر کوه بلند

بازمینا چشم و زیبا روی و مشکین سر شود ...

صبح و نبید... " کسایی"

صبح آمد و علامت مصقول بر کشید

وز آسمان شمامهٔ کافور بر دمید

گویی که دوست قُرطهٔ شَعر کبود خویش

تا جایگاه ناف به عمدا فرو درید

در شد به چتر ماه سنانهای آفتاب

ور چند جِرم ماه سر اندر سپر کشید

خورشید با سهیل عروسی کند همی

کز بامداد کِلّهٔ مصقول بر کشید

وان عکس آفتاب نگه کن ؛ علم علم

گویی به لاژورد می سرخ بر چکید

یا بر بنفشه زار گل نار سایه کرد

یا برگ لاله زار همی بر چکد به خوید

یا آتش شعاع ز مشرق فروختند

یا پرنیان لعل کسی باز گسترید

جام کبود و سرخ نبید آر ، کآسمان

گویی که جامهای کبود است پر نبید

جام کبود و بادهٔ سرخ و شعاع زرد

گویی شقایق است و بنفشه ست و شنبلید

چون خوش بود نبید بر این تیغ آفتاب

خاصه که عکس او به نبید اندرون فتید

آن روشنی که چون به پیاله فرو چکد

گویی عقیق سرخ به لؤلؤ فرو چکید

وان صاف می که چون به کف دست بر نهی

کف از قدح ندانی ، نی از قدح نبید

بهار آمد... "عنصری"

بهار آمد بهار آمد بهار خوش عذار آمد

 خوش و سرسبز شد عالم اوان لاله زار آمد

ز سوسن بشنو ای ریحان که سوسن صد زبان دارد

به دشت آب و گل بنگر که پرنقش و نگار آمد

گل از نسرین همی‌پرسد که چون بودی در این غربت

 همی‌گوید خوشم زیرا خوشی‌ها زان دیار آمد

 سمن با سرو می‌گوید که مستانه همی‌ رقصی

 به گوشش سرو می‌گوید که یار بردبار آمد

بنفشه پیش نیلوفر درآمد که مبارک باد

 که زردی رفت و خشکی رفت و عمر پایدار آمد

همی‌ زد چشمک آن نرگس به سوی گل که خندانی

 بدو گفتا که خندانم که یار اندر کنار آمد

صنوبر گفت راه سخت آسان شد به فضل حق

 که هر برگی به ره بری چو تیغ آبدار آمد

ابیاتی از دقیقی

مدیح تا به بر من رسید عریان بود              ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار

**********

جوانی بیامد گشاده‌زبان                       سخن گفتن خوب و طبع روان

به مدح افسر تاجداران بُدی                 ستایندهٔ شهریاران بُدی       

**********

                     برخیز و برافروز هلا قبلهٔ زردشت                             

بنشین و برافکن شکمِ قاقُم بر پشت          

             بس کس که ز زردشت بگردیده دگربار                   

        ناچار کند رو سوی قبلهٔ زردشت                

                 من سرد نیابم که مرا زآتش هجران                       

آتشکده گشته‌ست دل و دیده چو چرخُشت

               گر دست به دل بر نهم از سوختن دل                   

انگِشت شود بی‌شک در دستِ من انگُشت

                 ای روی تو چون باغ و همه باغ بنفشه                  

خواهم که بنفشه چِنم از زلف تو یک مشت 

              آن کس که مرا کُشت، مرا کُشت و ترا زاد              

           وان کس که ترا زاد، ترا زاد و مرا کشت        

ماهی نمیر... "پوریا شیرانی"

حالم بد است مثل عقابی که پیر شد

یا کفتری که زخمیِ پرواز تیر شد

ابری قرار بود ازین جا گذر کند

پیمان شکست باد و نصیبم کویر شد

تا آهِ آخرین نفس آهو امید داشت

وقتی به چنگ تیزِ پلنگی اسیر شد

رودم که در تقابل با رسم آبشار

در عین سربلندی خود، سربزیر شد

بازیچه ی قمار و غرور و شراب و شعر

عاشق که شد به حکم دلش گوشه گیر شد

سنگی که روی قلّه به خورشید خیره بود

با رودهای دره ی شب هم مسیر شد

 ماهی نمیر... باش که دریا بیاورم

 دریا کجاست؟ تنگ بیاور که دیر شد...